
Сукунлик лом, яъни ҳаракатсиз лом, қуръони каримда беш хил бўлиб келади:
1. ال таъриф ломи
2. феъл ломи
3. исм ломи
4. ҳарф ломи
5. амр ломи
ال (1 таъриф ломи
ال сўзнинг асл ҳарфдаридан ортиқ бўлиб, ноаниқ сўзга кирса, уни аниқ сўзга айлантиради. Алиф васлалик бўлиб, ундан бошлаб ўқилганда, фатҳа билан ўқилади.
اَلْحَمْدُ - اَلرَّحْمَانُ
ال нинг ломи, ўзидан кейин келадиган ҳарфларга қараб, икки хил ҳолатда бўлади, изҳор ва идғом.
Изҳор
ال нинг ломидан кейин қамарий ҳарфлар келса, сукунлик лом изҳор қилинади. الْحَجُّ - الْبِرُّ
Қамарий ҳарфлари 14 та бўлиб, қуйидаги иборада жам қилинган: إِبْغِ حَجَّكَ وَ خَفْ عَقِيمَهُ
Идғом
ال нинг ломидан кейин шамсий ҳарфлар келадиган бўлса, сукунлик лом ўзидан кейин келган ҳарфнинг жинсига айланади ва шу ҳарфга идғом қилиниб, ташдидлик қилиб ўқилади الشَّمْسُ - مَلِكِ النَّاسِ إِذَا
Шамсий ҳарфлар 14 та бўлиб, ушбу байтдаги сўзларнинг бошида келган:
طِبْ ثُمَّ صِلْ رَحِمًا تَفُزْ صِفْ ذَا نِعَمْ
دَعْ سُوءَ ظَنٍّ زُرْ شَرِيفًا لِلْكَرَمْ
2) Феъл ломи
Феъл ломи, феълда келадиган сукунлик ломдир. У ўтган замонда, келаси замонда, буйруқ феълида, шунингдек, феъл ўртасида ва феъл охирида келиши мумкин.
Феъл ломининг икки ҳолати бор, у хам бўлса идғом ва изҳордир. Феъл ломидан кейин ل ва ر ҳарфлари келса, лом шу ҳарфларга идғом қилинади. قُل رَّبِّ - يَجْعَل لَّكُمْ
Бу икки ҳарфдан бошқа ҳарфларда изҳор қилинади.
3) Исм ломи
Исмда келган сукунлик лом, калиманинг асл ҳарфларидан бўлиб, доимо изҳор қилинади. أَلْسِنَتُكُمْ
4) Ҳарф ломи
Ҳарф ломи, қўшимчаларда келадиган сукунлик лом бўлиб, қуръони каримда фақат иккити ҳарфда هَلْ ва بَلْ да келади.
Мана шу икккисидан кейин ل ва ر ҳарфлари келса, идғом қилинади: Мисол: هَل لَّكُمْ - بَل رَّفَعَهُ
Бундан бошқасида изҳор бўлади. Мисол: بَلْ هُوَ
5) Амр ломи
Амр ломи ортиқча лом бўлиб, келаси замон феълига кирса, уни буйруқ феълига айлантиради. Шарти, сукунлик ломдан аввал ثُمَّ ёки و ёки ف келиши керак.
ثُمَّ لْيَقْضُوا - فَلْيَمْدُدْ - وَلْيَطَّوَّفُوا
Бўлмаса, сукунлик лом касралик бўлиб кетади. Мисол: لِيُنْفِقْ
Амр феълидаги лом доим изҳор қилинади.




