3. Тоҳарат қилишда, узри бўлмаса, бировнинг ёрдамидан фойдаланмаслик.
Чунки, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам аксар ҳолларда шундоқ қилганлар. Ибодатда мутавозеълик, ҳамма нарсани ўзи қилиш афзал.
4. Тоҳарат пайтида гапирмаслик.
Балки, Аллоҳнинг зикри ва дуо билан машғул бўлиш.
5. Узуги бор одамлар уни қимирлатиб остига сув етказмоқлиги.
6. Оғзига ва бурнига ўнг қўл билан сув олиб, бурунни чап қўл билан тозалаш–қоқиш.
7. Шошилиб қолмаслик учун намоз вақти кирмасидан тоҳарат қилиш.
8. Сувни исроф қилмаслик.
9. Ишлатиш осон бўлиши учун, тоҳарат суви солинган идишни ўнг томонига қўйиб олиш.
10. Қалбдаги ният билан тилдаги гапни бирлаштириш.
11. Ҳар бир аъзони ювганда «Бисмиллаҳ»ни айтиб, дуо ўқиш.
12. Тоҳарат қилиб бўлгандан кейин шаҳодат калимасини ва ривоятда келган дуони ўқиш.
Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Агар сизлардан бирортангиз тоҳарат олса-ю, тоҳаратини яхшилаб қилса, сўнгра, тоҳаратидан фориғ бўлишида: «Ашҳаду аллаа илааҳа Иллаллоҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳу. Ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва Расулуҳу», деб айтса, албатта, унга жаннатнинг саккиз эшиги очилур ва у хоҳлаганидан кирур», – дедилар».
Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган.
Термизий эса:
«Аллоҳумма ижъалний минат таввабийна ва ижъалний минал мутатоҳҳирийн»ни зиёда қилган.
13. Тоҳарат қилиб бўлгач, икки ракъат намоз ўқиш.
Уқба ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Бизнинг туя боқиш вазифамиз бор эди. Менинг навбатим келиб қолди. Мен кечқурун уларни қайтариб келдим ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг тик туриб одамларга айтаётган гапларидан қуйидагиларни эшитиб қолдим:
«Қайси бир мусулмон яхшилаб тоҳарат қилса, сўнгра қалби ва юзи ила иқбол қилган ҳолида икки ракъат намоз ўқиса, албатта, унга жаннат вожиб бўлади».
Муслим ривоят қилган.
***
Тоҳаратнинг макруҳлари:
1. Сувни исроф қилиш.
Шаръий ҳожатдан ёки етарлидан зиёд сув ишлатиш исроф бўлади. Агар сув тоҳарат қилувчининг ўзиники бўлса, исроф макруҳдир. Аммо кўпчилик тоҳарат қилиши учун тайёрлаб қўйилган сувни исроф қилиш ҳаромдир.
Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Саъднинг олдидан ўтдилар. У тоҳарат қилаётган эди. Бас, у зот:
«Бу қандоқ исроф?!» – дедилар.
«Тоҳаратда ҳам исроф бўладими?» – деди.
«Ҳа! Агар оқиб турган дарё устида бўлсанг ҳам!» – дедилар».
Аҳмад ва Ибн Можа ривоят қилишган.
2. Сувни ўта кам ишлатиш.
Худди масҳ тортгандек бўлиб қолмаслиги лозим. Ювилган аъзодан камида икки томчи сув оқиши керак.
3. Сувни юзга ёки бошқа аъзоларга уриш.
Бунда сув ҳамма тарафга сачраб, ноқулайлик ва палапартишлик, маданиятсизлик юзага келади.
4. Одамларнинг гапини гапириш.
5. Узрсиз бошқанинг ёрдамидан фойдаланиш.
Имом Ибн Можа ва Дора Қутний Ибн Аббосдан ривоят қиладилар:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам тоҳарат сувларини бирор кишига бермас эдилар».
6. Нажосат бор жойда тоҳарат қилиш.
7. Рўзадор киши оғиз ва бурунни чайишда муболаға равишда ҳаракат қилиши.
Сув ичкарига кириб кетса, рўза очилиши хавфи бор.
8. Тоҳаратнинг суннатларидан бирини тарк қилиш.
9. Ўта иссиқ, ўта совуқ ёки қуёшда иситилган сувда тоҳарат қилиш.
Биринчи икки ҳолда иссиқ ёки совуқдан қўрқиб тоҳарат қилишдаги хушуъ ва хузуъга футур етади. Қуёшда исиган сувда тоҳарат қилиш туфайли, тиббий тажрибага қараганда, пес касали келиб чиқиш хавфи бор.
Тоҳарат қилиш фақат Аллоҳга қурбат ҳосил қилишдан олдин баданини поклашдан иборат эмас, балки тоҳаратнинг ўзи Аллоҳга қурбат ҳосил қилишдир. Намоздек улуғ ибодатга, Аллоҳ таоло билан бевосита мулоқотга, муножотга жисман ва руҳан покланиб, тайёргарлик кўришдир. Тоҳарат пайтида турли машғул қилувчи нарсалардан холий бўлиб, қалбни бир жойга қўйиб олиш намозни тўла-тўкис адо этишга катта ёрдам беради.
Тоҳарат ҳақидаги бобнинг охирида бу амални бошидан охиригача қандоқ қилиш ҳақида кўргазмали дарс сифатида тақдим қилинадиган ривоятни келтиришга ижозат бергайсиз.
Усмон розияллоҳу анҳунинг озод қилган қуллари Ҳумрон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«У киши қуйидагиларни айтганлар:
«Усмон тоҳаратга сув чақирди ва тоҳарат қилди. Икки қўлини уч марта ювди. Сўнгра оғзини чайқади ва бурнига сув олиб тозалади. Кейин юзини уч марта ювди. Сўнгра ўнг қўлини чиғаноғи билан уч марта ювди. Кейин чап қўлини ҳам шунга ўхшатиб ювди. Сўнгра бошига масҳ тортди. Кейин ўнг оёғини тўпиқлари билан уч марта ювди. Сўнгра чап оёғини ҳам шунга ўхшатиб ювди. Кейин:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг менинг ушбу тоҳаратимга ўхшатиб тоҳарат қилганларини кўрдим», деди ва «Ким менинг ушбу тоҳаратимга ўхшатиб тоҳарат қилса ва туриб бориб икки ракъат намоз ўқисаю, унда бирор нарсани кўнглидан ўтказмаса, ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», деб қўшиб қўйди».
Бешовлари ривоят қилишган.
