Туғилишимдан бир неча ой аввал менинг отам бир нотанишни учратадилар, қайсики бизнинг шахарчамиз Теннесига янги келган эди. Энг бошидан отам жозибадор нотанишга мафтун бўлган эди ва кўп этмай уни уйимизга биз билан яшашга таклиф этди. Нотаниш оиламизда қисқа муддат ичида “ўзимизники” бўлиб қолди ва хаттоки бир неча ойдан кейин мен туғилишимни кутиб олиш учун оилам билан бирга эди. Улғайганим сари, мен унинг бизнинг уйимизда тутган ўрни хақида хеч хам сўрамасдим.

Менинг болалик онгимда уйда хар ким ўз ўрнига эга эди. Мендан беш ёш катта акам Юсуф, мен учун намуна эди. Синглим Самия, “катта ака” ролини ўйнашим учун ва ўзимда хазиллашиш санъатини шакллантириш учун имкон туғдирарди. Ота – онам биргаликда тарбия беришарди – онам менга Аллохни севишни ўргатарди, отам эса Унга қандай итоат этишни кўрсатарди.

Нотаниш эса бизнинг хикоячимиз эди. У энг ғаройиб масаллар тўқа олар эди. Саргузаштлар, сирлар ва комедиялар унинг хар кунлик сухбатлари эди. У бутун оиламизни хар кеча мафтункор этишни касб қилиб олган эди. Агар мен сиёсат, тарих ёки фан тўғрисида билишни истасам, у бу тўғрисида хам билар эди.

У ўтган замон хақида билар ва гўёки хозирги замонни хам тушунгандек туюларди. У чизган расмлар шунчалик таббий эдики, мен уларни кўрганимда кулар ёки йиғлар эдим. У худди оиламизнинг дўстидек эди. У отамни, Юсуфни ва мени бейсбол лигасидаги биринчи энг мухим ўйинга олиб борди. У доим бизни фильмлар тамоша қилишга чорларди ва хатто бизни баъзи машхур инсонлар билан таништириш учун учрашувлар ташкил этарди.

Нотаниш оғзи тинмасдан гапирарди. Отам, гўёки қарши эмасдилар, аммо бошқалар унинг олис мамлакатлар хақидаги хикояларидан бирини эшитиб завқланётганларида, онам баъзида бошқа хонада Қуръон ўқиш учун секин туриб кетардилар.

Нотаниш бизни тарк этиши учун онам хеч дуо қилганмикинлар деган савол хозир мени қизиқтиради. Биласизми, отам уйимизни аниқ белгиланган ахлоқий қоидалар асосида бошқарардилар. Аммо бу нотаниш бу қоидаларга риоя қилиш мажбуриятини хеч қачон хис этмасди. Мисол учун, бизнинг уйимизда нолойиқ сўзлаш ман этилаганди – биз учун хам, танишларимиз ва катталар учун хам. Лекин бизнинг эски мехмонимиз, вақти – вақти билан нолойиқ сўзлар, иборалар ишлатарди, қайсики қулоғимга ёқмасди ва отамни хижолат қиларди. Билишимча, нотаниш ўзини хеч уялган деб хис қилмасди.

Менинг отам маст қилувчи ичимликларнинг ашаддий душмани эди. У алкаголни хатто овқат тайёрлашга ишлатиш учун хам қўймасди. Аммо нотаниш бизни бунинг тескарисини қилишга чақирарди ва хаётнинг бошқа йўлларини тарғиб қиларди. Кўпинча у бизга пиво ва бошқа маст қилувчи ичимликлар таклиф қиларди. Сигареталарни у мазали қилиб, сигараларни – мардона қилиб, трубкаларни эса – нозик қилиб тақдим этарди. У бемалол эркак ва аёл тўғрисидаги жинсий алоқа тўғрисида гапирарди (балки жудаям бемалол). Унинг шархлари дағал, баъзиларида адабсиз ва умуман олганда хижолатга соларди.

Энди мен шуни биламанки, эркак ва аёл ўртасидаги муносабатлар тўғрисидаги бошланғич тасаввурлар айнан шу нотанишнинг таъсири остида пайдо бўлган. Унинг исми нима деб сўрайсизми? Биз уни телевизор деб чақирардик.

ilhom таржимаси